Endometriozis (Çikolata Kisti) Nedir?
İstanbul Şişli FertiJin Tüp Bebek Merkezi
Endometriozis, tıpta çikolata kisti olarak bilinen ve kadın üreme sağlığını etkileyen bir hastalıktır.
Rahim içini döşeyen endometrium dokusunun rahim dışında da yer almasıyla ortaya çıkar.
Üreme çağındaki kadınların yaklaşık %5’inde görülür ve kısırlık nedenleri arasında %35–40 oranla önemli bir yere sahiptir.
Endometriozis, çoğunlukla yumurtalıklar, fallop tüpleri ve rahmin dış yüzeyinde görülür; nadiren diğer organlarda da yer alabilir.
Rahim dışında bulunan bu dokular, her adet döngüsünde hormonların etkisiyle kanar, ancak vücuttan atılamadığı için çevre dokularda iltihap, yapışıklık ve ağrıya neden olur.
Endometriozis (Çikolata Kisti) Neden Olur?
Endometriozis hastalığının nedeni kesin olarak bilinmemekle birlikte, genetik ve bağışıklık sistemi bozuklukları önemli rol oynar.
- Ailesinde endometriozis öyküsü bulunan kadınlarda hastalığın görülme riski 7 kat daha fazladır.
- Bağışıklık sisteminin hatalı çalışması sonucu, rahim dışındaki endometrium benzeri hücreler yok edilemez ve bu bölgelerde büyümeye başlar.
- Hastalık zamanla ilerleyerek dokular arasında yapışıklıklara ve kist oluşumuna yol açabilir.
Endometriozis (Çikolata Kisti) Belirtileri
Endometriozis belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Ancak en yaygın görülen bulgu adet döneminde veya cinsel ilişki sırasında ağrıdır.
Sık Görülen Belirtiler:
- Adet sancılarının şiddetlenmesi
- Cinsel ilişki sırasında ağrı (disparoni)
- Adet düzensizlikleri, lekelenme
- Karın ve bel bölgesinde ağrı
- Kısırlık (infertilite)
- Aşırı yorgunluk veya mide-bağırsak problemleri
➡️ Not: Endometriozis, her zaman ağrıya neden olmayabilir; bu nedenle düzenli jinekolojik muayene erken teşhis için çok önemlidir.
Endometriozis (Çikolata Kisti) Tedavisi
Endometriozis tedavisi kişiye özel planlanır. FertiJin Tüp Bebek Merkezi’nde hastalığın yayılımına, yaşa ve gebelik isteğine göre en uygun tedavi yöntemi belirlenir.
Hormonal Tedavi
Hormon seviyelerini dengeleyerek endometrium benzeri dokuların büyümesi durdurulur.
- Doğum kontrol hapları
- Hormonlu spiral (RİA)
- Hormon iğneleri ve enjeksiyonlar
- GnRH analogları
Cerrahi Tedavi
İleri vakalarda laparoskopik cerrahi yöntemiyle endometriozis odakları temizlenir.
Bazı durumlarda histerektomi (rahmin alınması) gerekebilir.
Cerrahi müdahaleler, ağrının azalmasını ve doğurganlığın korunmasını sağlar.
Destekleyici Tedaviler
- Fizyoterapi ve pelvik kas egzersizleri
- Diyet düzenlemeleri (anti-inflamatuar beslenme)
- Ağrı yönetimi, sıcak uygulama, yoga ve nefes egzersizleri
Endometriozis (Çikolata Kisti) Ağrısına Ne İyi Gelir?
Ağrı yönetimi, yaşam kalitesini artırmak için önemlidir.
- Hafif ağrılarda doktor onayıyla ağrı kesiciler kullanılabilir.
- Sıcak uygulama (örneğin sıcak su torbası) kasları gevşetir.
- Yoga, nefes egzersizleri ve hafif yürüyüşler ağrının azalmasına yardımcı olabilir.
Şiddetli ağrılar veya adet döneminde günlük yaşamı etkileyen kramplar varsa, vakit kaybetmeden bir jinekolog tarafından değerlendirme yapılmalıdır.
Çikolata Kisti Nedir?
Endometriozis, yumurtalıklar üzerinde koyu renkli, pıhtılaşmış kan dolu kistlerin oluşmasına neden olabilir.
Bu kistlere “çikolata kisti” (endometrioma) adı verilir.
Zamanla kist büyüyebilir ve yumurtalık rezervini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle erken tanı büyük önem taşır.
Endometriozis ve Gebelik Arasındaki İlişki
Endometriozis, pelvik bölgede yapışıklıklara ve hormonal dengesizliklere neden olarak gebeliği zorlaştırabilir.
- Fallop tüplerinin tıkanması,
- Yumurtalık fonksiyonlarının azalması,
- Embriyo gelişiminin engellenmesi gibi etkiler gözlenebilir.
Bilimsel çalışmalar, endometriozisli kadınlarda periton sıvısındaki değişimlerin embriyo gelişimini olumsuz etkileyebildiğini göstermektedir.
Bu durum, tüp bebek tedavisini gerekli hale getirebilir.
Endometriozis ve Yapışıklık (Adhezyon)
Endometriozis sonucu dökülen dokular ve kan birikimleri, karın içinde iltihabi reaksiyonlar ve yapışıklıklaroluşturabilir.
Bu yapışıklıklar, rahim, yumurtalık ve bağırsak gibi organların birbirine yapışmasına yol açabilir.
Belirtileri genellikle pelvik ağrı, kabızlık ve kısırlıktır.
Yapışıklık tedavisi, laparoskopik cerrahi ile yapılabilir.
Endometriozis Nasıl Teşhis Edilir?
Kesin teşhis için laparoskopi en güvenilir yöntemdir.
FertiJin’de teşhis süreci şu adımlarla ilerler:
- Hastanın tıbbi öyküsünün değerlendirilmesi
- Ultrasonografi ve muayene
- Gerekirse laparoskopik görüntüleme
Laparoskopi sayesinde hem teşhis konulur hem de odakların temizliği aynı seansta yapılabilir.
Tüp Bebek Tedavisinde Endometriozis
Endometriozisli hastalarda laparoskopi sonrası tüp bebek tedavisi yüksek başarı oranlarıyla uygulanabilmektedir.
- Cerrahi ile endometriozis odakları temizlenir.
- 6 ay içinde gebelik gerçekleşmezse tüp bebek tedavisine geçilir.
- Gerekli durumlarda cerrahi öncesi ilaç tedavisiyle odaklar küçültülür.
Endometriozis ameliyatı sonrası tüp bebek tedavisi ile gebelik oranı belirgin şekilde artar.