Kadına Bağlı Kısırlıkta Tüplerde Tıkanıklık (Tubal Faktör)
Kadına bağlı kısırlık nedenlerinin yaklaşık üçte birini oluşturan durum, üreme kanallarındaki tıkanıklık, yani tubal faktördür.
Rahim ile yumurtalıklar arasında yer alan fallop tüpleri, bazı nedenlerle tıkanabilir veya işlevini kaybedebilir.
Bu durumda:
- Tüp, yumurtayı alamaz.
- Sperm, yumurtaya ulaşamaz.
- Döllenme gerçekleşse bile embriyo rahme taşınamaz.
Sonuç olarak gebelik oluşmaz veya embriyo rahme ulaşamadığı için dış gebelik gelişebilir.
Tüplerde Tıkanıklık Neden Oluşur?
Tüplerde tıkanıklığın başlıca nedenleri, tedavi edilmemiş enfeksiyonlar ve cerrahi sonrası yapışıklıklardır.
En sık rastlanan nedenler:
- Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (klamidya, gonore vb.)
- Spiral (RİA) kullanımı sonrası enfeksiyon
- Doğum veya düşük sonrası enfeksiyonlar
- Pelvik iltihaplanmalar
- Karın ve pelvis ameliyatları (özellikle apandisit veya kist operasyonları)
Bu durumlar, tüplerin hem iç yapısında hem de çevre dokularında yapışıklıklara neden olabilir.
Tüplerde Tıkanıklık Belirtileri Nelerdir?
Tüplerde tıkanıklık genellikle hiçbir belirti vermez.
Kadınlar çoğunlukla gebe kalamadıklarında fark ederler.
Bazen şu belirtiler de eşlik edebilir:
- Regl döneminde yoğun kasık ağrıları
- Adet dışında pelvik bölgede ağrı
- Dış gebelik öyküsü
Erken teşhis için düzenli jinekolojik kontrol ve rahim filmi büyük önem taşır.
Tüplerde Tıkanıklık Nasıl Teşhis Edilir?
Tüplerdeki tıkanıklık hem klinik değerlendirme hem de radyolojik görüntüleme ile tespit edilir.
1. Histerosalpingografi (HSG) – Rahim Filmi
En sık kullanılan tanı yöntemidir.
Rahim içerisine kontrast madde verilerek röntgen altında tüplerin açıklığı değerlendirilir.
İşlem ortalama 15–20 dakika sürer ve regl ağrısına benzer hafif bir ağrı hissedilebilir.
Dileyen hastalar hafif anestezi altında işlem yaptırabilir.
2. Laparoskopi
Eğer rahim filmi tıkanıklık gösterirse, laparoskopik cerrahi ile tüpler doğrudan görüntülenebilir.
Aynı seansta tedavi de mümkün olabilir.
Tüplerde Tıkanıklık Nasıl Tedavi Edilir?
Tüplerdeki tıkanıklığın tedavisi, tıkanıklığın yeri ve derecesine göre değişir.
Mikrocerrahi (Tüp Açma Ameliyatı)
Bazı durumlarda tüpler cerrahi olarak açılabilir.
Ancak başarı oranı, tüpün hasar düzeyi ve hastanın yaşına bağlıdır.
Özellikle 35 yaş üstü veya düşük yumurta rezervi olan hastalarda tüp bebek (IVF) tedavisi önerilir.
Hidrosalpenks Durumunda Tüpün Alınması
Tüpler sıvı dolarak şişmişse (hidrosalpenks), bu durum tüp bebek başarısını düşürür.
Bu nedenle, tüp bebek tedavisinden önce laparoskopik yöntemle tüplerin çıkarılması gerekir.
Tüplerin Tıkalı Olduğu Ultrasonda Belli Olur mu?
Hayır.
Klasik ultrason, tüplerdeki tıkanıklığı göstermez.
Tüplerin açık veya kapalı olduğunun anlaşılabilmesi için mutlaka ilaçlı rahim filmi (HSG) veya laparoskopi gerekir.
Bu yöntemler, tıkanıklığın yerini ve düzeyini net şekilde ortaya koyar.
Tıkalı Tüpler Kendiliğinden Açılır mı?
Tüplerdeki tıkanıklık hafif enfeksiyona bağlıysa, ilaç tedavisi ile açılma mümkündür.
Ancak hasar büyükse veya tüp iç yapısı bozulmuşsa, kendiliğinden açılma mümkün değildir.
Bu gibi durumlarda mikrocerrahi veya tüp bebek tedavisi tercih edilir.
Tüplerde Tıkanıklık Ağrı Yapar mı?
Genellikle tüplerin tıkalı olması ağrıya neden olmaz.
Ancak bazı kadınlarda pelvik bölgede dolgunluk hissi veya regl ağrısı benzeri şikayetler görülebilir.
Tüplerin tıkalı olmasının en önemli belirtisi, gebelik oluşmamasıdır.
Eğer yalnızca bir tüp tıkalıysa, diğer tüp açık olduğu sürece doğal gebelik mümkün olabilir;
ancak olasılık oldukça düşüktür.
Sonuç: Tüplerde Tıkanıklık Erken Tanı ile Tedavi Edilebilir
Tüplerde tıkanıklık, kadın kısırlığının en önemli nedenlerinden biridir.
Erken teşhis ve uygun tedaviyle gebelik şansı artırılabilir.
Hastanın yaşı, tüp hasarı ve yumurta rezervine göre en doğru yöntem, mikrocerrahi veya tüp bebek tedavisi olabilir.
İstanbul’da bulunan FertiJin Kadın Sağlığı ve Tüp Bebek Merkezi, tubal faktör kısırlığı yaşayan hastalara özel tedavi planları ile yüksek başarı oranı sunmaktadır.